Bu yapım yöntemi, Jet Grout imalatı için gerekli, makine, ekipman ve
malzeme seçimi ile hazırlama, uygulama ve kontrol yöntemlerini belirlemek
amacıyla hazırlanmıştır.
Uygulamada “TS EN 12716 Özel Jeoteknik Uygulamalar – Jet enjeksiyon”
esas alınacaktır.
2. ÇALIŞMA
SAHASININ HAZIRLANMASI
2.1. İnşaat sahası ve yolları
makine ve personelin verimli çalışarak planlanan günlük imalat miktarlarının
yapılabilmesi ve imalat kalitesine ulaşılabilmesi için düzgün ve kuru
tutulmalıdır.
2.2. Delgi makinesi, paletli
vinç, beton mikseri, beton pompası ve sair ağır iş makinelerinin on cm ‘den
fazla batmadan çalışmalarına imkan sağlayacak biçimde düzeltilip,
sıkıştırılacaktır. Dolgular, delme işini zorlaştırmayacak uygun malzemelerle
yapılacaktır.
2.3. Çalışma sahasında uygun
yüzey drenaj sistemi tesis edilerek platformun kuru kalması sağlanacaktır.
2.4. Foraj malzemesi ve yer
altı suyu sürekli olarak sahadan uzaklaştırılarak çalışma sahasının bozulması
önlenecektir.
3. ZEMİN BİLGİLERİ
Uygulama projeleri ve yapım yöntemleri zemin raporlarına göre
belirlenecektir.
Jet-Grout-Yapım-Yöntemi
4. ÇEVRE BİLGİLERİ
Yer altında ve üstündeki delmeyi zorlaştıran beton ve çelik engeller, altyapı
kanalları resmi kuruluşlara yazılı tespit yaptırılarak işveren tarafından
kaldırılması sağlanacaktır.
5.KOLONLARIN
YERLEŞTİRİLMESİ VE İMALAT TOLERANSLARI
5.1. Jet groutların zemine
işaretlenmesi uzman ölçüm ekibi tarafından tek tek yapılacaktır.
5.2. Tüm jet grout kolonlar,
uygulama projelerinde gösterilen merkez konumlarından en fazla 75mm mesafe
içinde kalacak şekilde oluşturulacaktır.
5.3. Jet grout kolon deliğinin
oluşturulması esnasında, delgi ucu mümkün olduğunca düşey bir konumda tutulacak
ve düşeyden sapma 1/50′den daha fazla olmayacaktır.
5.4. Jet groutun projede
istenilen ortalama çapını elde etmek için gerekli imalat parametreleri test
kolonları oluşturularak belirlenir. Yakın veya aynı sahada daha önce yapılmış
jet grout kolonu varsa paremetreleri kullanılabilir.
5.5. Jet groutların yerleştirme
sırası daha önce yapılmış olan kazıkları yerlerinden yatay ve düşey
doğrultularda minimum derecede hareket ettirecek şekilde olacaktır.
5.6. Bir Jet grout bitiminden
en az 24 saat geçmeden 2 çap çevresinde delgi yapılmayacak, imalat atlamalı
olarak sürdürülecektir.
6. JET GROUT KOLON
İMALATI
6.1. Tanım
Jet grout kolonu, 300 – 600 bar, genellikle 400-450bar basınçla
püskürtülen su ve çimento karışımının zeminin boşluklarını doldurup ve sıkıştırılması
suretiyle elde edilir. Yüksek basınç, sevk edilen enjeksiyonun (grout)
nozzle’lardan geçerken yüksek bir kinetik enerji kazanmasını sağlar. Su-çimento
karışımının hızı 250m/sn değerlerine ulaşarak, enjeksiyon zemini yırtarak
zeminle birleşerek çimentolu zemin yapısı -soilcrete- oluşur.
Jet grout’ un özelliklerini belirleyen parametreler; zemin cinsi, jet
enjeksiyon tiji içerisindeki akışkan basıncı, jet enjeksiyon tiji içerisindeki
akışkan debisi (nozzle çapı), enjeksiyon şerbetinin bileşimi, jet enjeksiyon
tijinin çekme hızıdır.
6.2. Delme
Delgi sırasında kuyu ağzının yer altı su seviyesinin üzerinde olması
çalışabilme açısından tercih edilir. Delme metodu zemin cinsine bağlı olarak
seçilir. Delme işleminin kolaylaştırılması, uç takımın soğutulması ve zeminin
enjeksiyona hazırlanması amacıyla delme sırasında değişik akışkanlar
kullanılabilir. Bunlar su, hava, bentonit şerbeti veya grout olabilir.
Uç takımı olarak yumuşak karakterli zeminlerde genellikle kil bitleri,
sert karakterde ise tricone bitler ve bloklu zeminde DTH elemanlar kullanılır.
Bağlantı manşonlarında 600 – 700 bar basınca dayanıklı sızdırmazlık elemanları
ve delgide 90 mm çapında tijler kullanılır.
6.3. Enjeksiyon
Projede belirtilen derinliğe ulaşıldığında delme ve akışkan basma
işlemi durdurulur. Çelik bir bilye grout borusuna yollanarak groutun yönü
‘monitor’ diye adlandırılan ve delgi ucunun hemen arkasında bulunan 2.0mm –
2.5mm çapındaki 2-4 adet nozzle ‘ları taşıyan takıma çevirilir.
Su/çimento oranının 0.7′nin altına inmeyecektir.
Yüksek basınçlı grout pompalanmaya başlanması ile enjeksiyon fazına
geçilir. Takriben 250 m/sn hızlı grout, delici takımın rotasyon hareketi ile
dairesel kesitli bir grout tabakası formunu alır. Delici takımın önceden
belirlenmiş dönme hareketi sabit bir hızla çekme hareketi ile birleşince düşey
kolon şeklinde bir yapı meydana gelir.
Zemine çimento enjeksiyonu istenilen, jet grout üst kotuna kadar
yapılır. Enjeksiyonun kinetik enerjisinden zarar görmemek için, jet grout üst
kotu her zaman yüzeyden 30cm aşağıda bırakılacaktır.
Oluşacak kesitlerin ebatları zemin özelliklerine bağlı olduğu gibi;
dönüş hızı, çekme hızı, grout basıncı, grout debisi, nozzle çap ve adedine de
bağlıdır.
Basınçlı enjeksiyon sırasında delici takımın etrafından dışarıya belli
miktarda zemin materyali taşması uygun görülür. Bu durum, grout ile
karıştırılan zemin içinde aşırı basınç oluşmadığına işaret eder. Aşırı basınç
oluşması halinde zeminde kırılmalar ve kolonlarda süreksizlik gibi problemler
meydana gelebilir.
7. İMALAT ÇEŞİTLERİ
7.1. JET1 Yöntemi
Bu yöntemde delgi/yüksek basınçlı enjeksiyon ekipmanı tek ve ortası
delikli bir borudan oluşmaktadır. Bu yöntemde çimento/su karışımı 300 ila 600
kg/cm² yüksek basınç ile zemine yukarıda tarif edilen yöntem ile verilmektedir.
Bu yöntem ile imal edilen jet grout kolonlar zemin cinsine göre 600mm – 1200mm
arasında değişken çaplarda teşkil edilebilmektedir.
7.2. JET2 Yöntemi
Bu yöntemde delgi ile yüksek basınçlı enjeksiyon ekipmanı konsantrik
iç içe iki ayrı borudan oluşmaktadır. Bu yöntemde çimento/su karışımı JET1
yönteminde olduğu şekilde içteki borunun ortasındaki delikten verilirken
dıştaki boru ile içteki boru arasındaki boşluktan 8 ila 12 bar basınçlı hava
zemine verilmektedir. Bu yöntem ile imal edilen jet grout kolonlar kinetik
enerjinin sürtünme kayıpları azaltılarak JET1 yöntemine oranla %60 ila %80 daha
büyük çaplı jet grout kolon teşkil edilebilmektedir.
8. MALZEMELER
8.1. Çimento
İmalatta, projede belirtilen cins portland çimentosu kullanılır.
8.2. Su
Enjeksiyon karışımında kullanılacak su, tortu ve yabancı katı
maddelerden arındırılmış, çimentoya zarar vermeyecek kalitede su olacaktır.
9. MAKİNE VE
EKİPMANLAR
Jet grout ekipmanı ve ilgili aksesuarları yukarıda tarif edilen JET1
ve JET2 yöntemlerinin her ikisini de yapabilecek kapasite ve nitelikte
olacaktır. Seçilen ekipman gerektiğinde zeminin kabarmasına mani olmak veya
istenen kazık çap ve mukavemetine ulaşmak üzere İşverenin talimatı
doğrultusunda “prewashing” (ön yıkama) gerçekleştirilebilecek nitelikte
olmalıdır.
Jet grout ekipmanı aşağıdaki ekipmanlardan oluşacaktır.
9.1. Delgi makinesi: Uygulama projesinde öngörülen derinliğe kadar
yukarıdaki yöntemlerden biri ile delgi yapabilecek ve jet grout kolon teşkil
edebilecek kapasitede delgi makinesidir.
9.2. Pompa ünitesi: Jet grout enjeksiyon karışımını istenen çapta jet
grout kolon teşkil edebilecek basıncı verebilecek pompadan oluşacak jet grout
ünitesidir.
9.3. Mikser ünitesi: Jet grout enjeksiyon karışımını istenen karışım
oranında elektronik olarak tartarak karıştıracak mikser ve dinlendiriciden
oluşan, jet grout pompa ünitesini beslemeye yeterli kapasitede mikser
ünitesidir.
9.4. Çimento silosu: Dökme çimento depolayabilen ve jet grout mikser
ünitesini yeterli düzeyde besleyecek çimento silosu ve konveyörüdür.
9.5. Su tankı: 15-25 ton kapasiteli sağlam su tankı-havuzu ve su
pompası olmalıdır.
9.6. Diğer ekipmanlar
8-12 bar basınçlı kompresör, kaynak makinesi ve elektrik
kesintilerinin olması halinde 50KVA’ lık bir jeneratör bulundurulmalıdır
10. RAPORLAR VE JET
GROUT KOLON FİŞLERİ
TS EN 12716 Standardına uygun olarak şantiyede Şantiye Günlük Çalışma
raporu -E.No.7- veya Jet Grout Şantiyesi Günlük Çalışma Raporu -E.No7JG-
doldurulur. Gerekirse JET GROUTING IMALAT RAPORU -E.No19- günlük şantiye çalışma
raporu ekinde şantiye sorumlusunun imzası ile işverene ulaştıracaktır. Bu
fişlerde aşağıdaki bilgiler yer alacaktır:
1. Delme-jet grout tarihi
2. Jet grout kolon referans numarası,
3. Jet grout kolon ağız kotu,
4. Kullanılan delgi uçları
5. Kullanılan nozzle ve delik çapları
6. Jet grout takımı çekme hızı
7. Delme ve jet grout kolon boyu
8. Zemin cinsi
9. Jet grout kolonunda kullanılan enjeksiyon su / çimento oranı
10. Jet grout kolonunda kullanılan çimento cinsi ve miktarı
11. Açıklamalar kısmında varsa diğer özel bilgiler yer alır.
11. İMALATLARIN
KONTROLU
İmalatların kalite kontrolu YY.09 “Ölçme ve İmalat Kalite Kontrol
İşleri”ne, kullanılan malzemelerin kalite kontrolu ise T06 “Malzeme Kabul
Kriterleri”ne uygun olarak yapılacaktır
